Mùa khô ở Việt Nam bắt đầu từ tháng mấy theo vùng?

Không có một tháng bắt đầu mùa khô áp dụng cho toàn bộ Việt Nam. Theo quy luật khí hậu nhiều năm, mùa khô thường bắt đầu khoảng tháng 11 ở Bắc Bộ và Tây Nguyên, khoảng tháng 12 ở Nam Bộ, còn Trung Bộ thường bước vào giai đoạn ít mưa từ đầu năm sau khi mùa mưa cuối năm suy giảm.

Các mốc này chỉ mang tính khái quát. Thời điểm bắt đầu và kết thúc có thể sớm hoặc muộn hơn tùy địa phương, địa hình và diễn biến khí quyển từng năm.

Mùa khô ở Việt Nam bắt đầu từ tháng mấy?

Có thể tham khảo lịch mùa khô theo vùng như sau:

Khu vực Thời điểm thường bắt đầu Giai đoạn ít mưa tương đối Đặc điểm cần lưu ý
Bắc Bộ Khoảng tháng 11 Khoảng tháng 11 đến tháng 4 Cuối mùa đông và đầu mùa xuân có thể xuất hiện mưa phùn, nồm ẩm
Trung Bộ Thường từ tháng 1 hoặc tháng 2 Thường kéo dài đến khoảng tháng 8, tùy tiểu vùng Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ có sự khác biệt rõ
Tây Nguyên Khoảng tháng 11 Khoảng tháng 11 đến tháng 4 Mùa khô khá rõ, mưa giảm nhanh sau mùa mưa
Nam Bộ Khoảng tháng 12 Khoảng tháng 12 đến tháng 4 Cuối mùa khô thường nóng, có thể xuất hiện mưa chuyển mùa

Cách chia trên dựa vào sự phân bố mưa trong năm, không đồng nghĩa mọi ngày trong mùa khô đều nắng hoặc hoàn toàn không có mưa. Tương tự, mùa mưa cũng có thể đến sớm, đến muộn hoặc bị gián đoạn bởi những đợt ít mưa.

Lịch mùa khô của từng vùng

Ảnh minh hoạ: Mùa khô ở Việt Nam bắt đầu từ tháng mấy theo vùng?

Mùa khô miền Bắc

Mùa khô miền Bắc thường được tính từ khoảng tháng 11 đến tháng 4 năm sau, khi lượng mưa nhìn chung thấp hơn giai đoạn mùa hè. Tuy nhiên, đây không phải một mùa khô liên tục theo cảm nhận sinh hoạt.

Đầu mùa đông, Bắc Bộ thường có những đợt không khí lạnh, trời hanh và ít mưa. Sang cuối mùa đông, nhất là tại đồng bằng và ven biển, không khí có thể chuyển sang nhiều mây, mưa nhỏ, mưa phùn và độ ẩm cao. Vì vậy, một ngày nồm ẩm vào mùa xuân vẫn có thể nằm trong giai đoạn ít mưa xét theo tổng lượng mưa khí hậu.

Khu vực núi cao, thung lũng, trung du và đồng bằng cũng không có điều kiện giống nhau. Khi theo dõi mùa khô miền Bắc, cần phân biệt giữa “ít mưa” và “khô ráo”: trời ít mưa nhưng độ ẩm vẫn có thể cao.

Mùa khô miền Trung

Mùa khô miền Trung thường bắt đầu từ khoảng tháng 1 hoặc tháng 2, sau khi các đợt mưa lớn tập trung vào cuối năm suy giảm. Giai đoạn ít mưa có thể kéo dài đến mùa hè, nhưng thời gian cụ thể thay đổi đáng kể giữa Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ và Nam Trung Bộ.

Bắc Trung Bộ nằm trong vùng chuyển tiếp giữa khí hậu miền Bắc và dải ven biển miền Trung nên nhịp mùa mưa, mùa khô không hoàn toàn đồng nhất. Ở Trung Trung Bộ và Nam Trung Bộ, mưa thường tập trung nhiều hơn vào những tháng cuối năm; vì thế đầu năm và mùa hè thường là giai đoạn ít mưa tương đối.

Trong mùa khô, phía đông dãy Trường Sơn có thể chịu nắng nóng và hiệu ứng gió vượt núi. Một số nơi, nhất là duyên hải Nam Trung Bộ, có khả năng khô hạn kéo dài hơn các vùng khác. Dù vậy, nhiễu động nhiệt đới, dông địa phương hoặc một đợt không khí lạnh vẫn có thể gây mưa trái với trạng thái phổ biến của mùa.

Mùa khô Tây Nguyên

Mùa khô Tây Nguyên thường bắt đầu khoảng tháng 11, khi hoạt động gây mưa mùa hè suy yếu, và kéo dài đến khoảng tháng 4 năm sau. Đây là khu vực có sự phân hóa mùa mưa – mùa khô tương đối rõ.

Đầu mùa khô, thời tiết thường ít mưa và dễ chịu hơn về đêm, nhưng mức độ khô tăng dần khi bước sang những tháng sau. Cuối mùa khô, nắng kéo dài có thể làm giảm độ ẩm đất và nguồn nước mặt. Trước khi mùa mưa thiết lập ổn định, Tây Nguyên có thể xuất hiện các trận dông chuyển mùa kèm gió giật hoặc sét.

Mùa khô miền Nam

Mùa khô miền Nam thường bắt đầu khoảng tháng 12 và kéo dài đến khoảng tháng 4. Trong thời gian này, gió mùa gây mưa suy yếu, số ngày mưa nhìn chung giảm và nắng xuất hiện thường xuyên hơn.

Những tháng cuối mùa khô thường có cảm giác nóng hơn. Tại các khu vực chịu ảnh hưởng thủy triều và xâm nhập mặn, điều kiện ít mưa còn có thể làm vấn đề nguồn nước trở nên đáng chú ý. Từ khoảng cuối tháng 4 hoặc trong tháng 5, mưa dông chuyển mùa thường xuất hiện nhiều hơn, nhưng không phải năm nào mùa mưa cũng bắt đầu đúng cùng một thời điểm.

Vì sao mùa khô không bắt đầu cùng lúc?

Sự khác biệt về mùa khô liên quan đến vị trí địa lý, hoàn lưu gió mùa và địa hình. Có thể hiểu qua bốn yếu tố chính:

  • Gió mùa hoạt động khác nhau theo mùa: Mùa hè, gió mùa Tây Nam mang ẩm và tạo mưa rõ rệt cho Nam Bộ, Tây Nguyên cùng nhiều khu vực khác. Khi hệ thống này suy yếu, hai vùng bắt đầu bước vào mùa khô.
  • Gió mùa Đông Bắc tác động không giống nhau: Ở Bắc Bộ, gió mùa Đông Bắc thường gắn với thời kỳ ít mưa nhưng có thể mang không khí ẩm vào cuối mùa đông. Khi đi qua biển và gặp địa hình Trung Bộ, nó có khả năng góp phần gây mưa cho dải ven biển miền Trung vào cuối năm.
  • Dãy Trường Sơn làm thay đổi phân bố mưa: Địa hình chắn gió khiến hai sườn có thể nhận lượng mưa rất khác nhau trong cùng một thời điểm. Đây là lý do mùa mưa của Tây Nguyên và ven biển Trung Bộ không trùng khít.
  • Vĩ độ và vị trí gần biển tạo khác biệt: Bắc Bộ có mùa đông rõ hơn, trong khi Nam Bộ mang tính chất cận xích đạo với hai mùa mưa – khô dễ nhận biết. Trung Bộ kéo dài theo hướng bắc – nam nên có nhiều tiểu vùng khí hậu.

Sự phân hóa này là một phần quan trọng trong đặc điểm khí hậu các vùng miền Việt Nam. Vì thế, chỉ hỏi “Việt Nam mùa khô từ tháng mấy” mà không xác định khu vực có thể dẫn đến lựa chọn thời gian chưa phù hợp.

Mùa khô có thay đổi giữa các năm không?

Ảnh minh hoạ: Mùa khô ở Việt Nam bắt đầu từ tháng mấy theo vùng?

Các khoảng thời gian nêu trên là quy luật trung bình nhiều năm, không phải lịch cố định. Trong một năm cụ thể, mùa khô có thể đến sớm, đến muộn, kết thúc sớm hoặc kéo dài hơn do:

  • Hoạt động của gió mùa mạnh hoặc yếu bất thường;
  • Vị trí và cường độ của dải hội tụ nhiệt đới;
  • Bão, áp thấp nhiệt đới và các nhiễu động khí quyển;
  • Nhiệt độ mặt nước biển và những dao động khí hậu quy mô lớn;
  • Đặc điểm địa hình, khoảng cách tới biển và điều kiện địa phương.

Trong đó, El Niño và La Niña ảnh hưởng đến Việt Nam theo những cách khác nhau, nhưng không thể dùng riêng trạng thái này để kết luận chính xác ngày bắt đầu mùa khô tại một địa phương.

Ngoài dao động giữa các năm, ngay trong mùa khô vẫn có thể xuất hiện mưa trái mùa, dông hoặc một đợt mưa kéo dài ngắn ngày. Ngược lại, mùa mưa cũng có thể có những khoảng ít mưa liên tục.

Cách sử dụng lịch mùa khô khi đi lại và du lịch

Lịch khí hậu nhiều năm phù hợp để chọn sơ bộ thời gian sản xuất, tổ chức hoạt động ngoài trời hoặc lập kế hoạch du lịch theo mùa. Tuy nhiên, người dùng nên lưu ý:

  1. Xác định đúng tỉnh, thành hoặc tiểu vùng thay vì dùng lịch chung cho cả nước.
  2. Kiểm tra đặc điểm địa hình của điểm đến, nhất là vùng núi và dải ven biển Trung Bộ.
  3. Theo dõi dự báo thời tiết gần ngày khởi hành để biết khả năng mưa, nắng nóng, dông và gió mạnh.
  4. Chuẩn bị phương án dự phòng vì thời điểm giao mùa thường biến động nhanh.
  5. Không coi “mùa khô” là cam kết trời luôn nắng đẹp; đây chỉ là giai đoạn có lượng mưa thấp hơn tương đối.

Tóm lại, mùa khô thường bắt đầu khoảng tháng 11 ở Bắc Bộ và Tây Nguyên, khoảng tháng 12 ở Nam Bộ, còn Trung Bộ chủ yếu bước vào giai đoạn ít mưa từ đầu năm. Đây là lịch khí hậu tham khảo dựa trên quy luật nhiều năm và không thay thế dự báo thời tiết ngắn hạn cho từng địa phương.

Tin tức liên quan

Cách đọc bảng thủy triều: giờ và mực nước

Bảng thủy triều thường thể hiện thời điểm nước đạt mức cao hoặc thấp tại một trạm dự báo, kèm...

Du lịch và thời tiết: Cách chọn thời điểm phù hợp

Thời tiết có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình, phương tiện di chuyển, hoạt động ngoài trời và...

Du lịch theo mùa: Cẩm nang chọn điểm đến đẹp nhất Việt Nam

Việc lựa chọn thời điểm đi chơi đóng vai trò quyết định đến chất lượng chuyến đi. Hiểu rõ về...

Du lịch Hội An mùa nào đẹp? Chọn theo thời tiết

Nếu ưu tiên thời tiết tương đối dễ chịu, ít mưa và thuận tiện đi bộ trong phố cổ, khoảng...

Khám phá ngay nước ta có bao nhiêu tỉnh thành phố giáp biển?

Việt Nam, dải đất hình chữ S xinh đẹp, được thiên nhiên ưu ái ban tặng đường bờ biển dài...