Khi gặp đường ngập, lựa chọn an toàn mặc định là không đi vào nếu bạn không xác định được tình trạng mặt đường, tốc độ dòng nước và lối thoát. Hãy quay lại hoặc tìm tuyến khác khi nước đang chảy, tiếp tục dâng, che khuất mặt đường, có rào chắn hoặc phương tiện phía trước gặp khó khăn. Nếu đã mắc kẹt, xe chết máy hoặc không còn lối rút an toàn, cần ưu tiên tính mạng và gọi lực lượng hỗ trợ.
Quyết định nhanh khi gặp đường ngập
Có thể đánh giá tình huống theo cây quyết định sau:
Bước 1: Khu vực phía trước có dấu hiệu nguy hiểm rõ ràng không?
Các dấu hiệu cần dừng lại và không đi tiếp gồm:
- Nước chảy mạnh, tạo sóng, xoáy hoặc cuốn theo rác.
- Mực nước đang tăng hoặc mưa tiếp tục lớn.
- Không nhìn thấy mặt đường, mép đường, nắp cống hay dải phân cách.
- Có rào chắn, biển cấm, dây cảnh báo hoặc người điều tiết yêu cầu quay lại.
- Phương tiện phía trước chết máy, trôi lệch hướng hoặc phải lùi lại.
- Khu vực có dây điện rơi, tủ điện ngập, cột điện nghiêng hoặc tia lửa.
- Đoạn đường nằm dưới hầm chui, cầu tràn, vùng trũng, sát sông suối hay chân taluy.
Có bất kỳ dấu hiệu nào: quay lại theo lộ trình vừa đi nếu vẫn an toàn, hoặc dừng tại nơi cao ráo để tìm tuyến khác.
Không thấy dấu hiệu rõ ràng: vẫn chuyển sang bước 2, không mặc định rằng đường có thể đi qua.
Bước 2: Bạn có xác định được toàn bộ đoạn ngập không?
Hãy tự hỏi:
- Có nhìn rõ điểm bắt đầu và điểm kết thúc đoạn ngập không?
- Có biết chắc mặt đường còn nguyên vẹn không?
- Có quan sát được dòng chảy và các hố, cống, vật cản không?
- Có lối quay đầu hoặc nơi dừng an toàn nếu tình hình xấu đi không?
Nếu câu trả lời cho bất kỳ câu hỏi nào là không, hãy chọn tuyến khác. Việc một người hoặc một phương tiện vừa vượt qua không chứng minh rằng bạn cũng có thể đi an toàn.
Bước 3: Có tuyến thay thế an toàn hơn không?
Nếu có, hãy đổi tuyến dù phải đi xa hơn. Tránh chuyển từ đường ngập sang lối tắt ven sông, đường sát taluy hoặc khu vực thấp chưa được kiểm tra. Tại vùng đồi núi, mưa lớn có thể đồng thời gây ngập, lũ quét và sạt lở; người đi đường nên nhận biết dấu hiệu và cách ứng phó với lũ quét trước khi chọn đường vòng qua khe suối hoặc cầu tràn.
Bước 4: Bạn đã mắc kẹt hoặc xe đã chết máy chưa?
- Nếu còn đường rút rõ ràng và không phải bước vào dòng nước nguy hiểm, hãy rời khu vực theo hướng an toàn.
- Nếu nước chảy mạnh, xe mất ổn định, nước tiếp tục dâng hoặc không xác định được chỗ đặt chân, không tự đẩy hay cứu xe.
- Gọi lực lượng cứu hộ, cơ quan chức năng địa phương hoặc người có thể hỗ trợ; cung cấp vị trí, chiều di chuyển, số người và tình trạng nước.
- Không quay lại lấy đồ nếu việc đó khiến bạn phải đi vào vùng ngập nguy hiểm.
Vì sao không nên chỉ nhìn độ sâu của nước?
Không có một ngưỡng độ sâu duy nhất phù hợp cho mọi người và mọi phương tiện. Mức độ nguy hiểm còn phụ thuộc vào:
- Nước đứng yên hay đang chảy.
- Mực nước ổn định hay tiếp tục tăng.
- Mặt đường bằng phẳng hay có hố, cống hở, sụt lún.
- Chiều cao gầm, vị trí đường hút gió và thiết kế của từng xe.
- Khả năng giữ thăng bằng của người đi bộ hoặc người lái xe máy.
- Tầm nhìn, ánh sáng và điều kiện mưa gió.
Nước đục có thể che khuất nắp cống bị bật, hố sâu, vật sắc nhọn và mép đường. Dòng chảy cũng có thể làm người đi bộ mất thăng bằng hoặc khiến xe lệch hướng ngay cả khi đoạn ngập trông không quá sâu.
Vì vậy, nguyên tắc an toàn giao thông khi ngập nước là đánh giá tổng hợp điều kiện thực tế, không quyết định chỉ bằng cách ước lượng độ sâu.
Người đi bộ gặp đường ngập nên làm gì?
Người đi bộ không nên lội qua nếu nước chảy, nước đục che khuất mặt đường hoặc không biết vị trí cống và rãnh thoát nước. Trẻ em, người cao tuổi, người gặp khó khăn khi di chuyển càng cần tránh tự vượt qua.
Khi chưa bước vào vùng ngập
- Đứng trên vỉa hè hoặc vị trí cao ráo, cách xa mép nước.
- Tìm đường vòng đã được xác nhận an toàn.
- Không trèo qua rào chắn và không đi theo người khác chỉ vì họ đã xuống nước.
- Tránh chạm vào cột điện, biển báo kim loại, hàng rào hoặc phương tiện đang nằm trong nước.
- Không đi sát bờ kè, miệng cống, kênh mương hay taluy bị nước xói.
Khi đã ở trong nước
Nếu nhận thấy nước dâng, dòng chảy mạnh hơn hoặc mặt đường không còn chắc chắn, hãy quay lại theo lối vừa đi chỉ khi lối đó vẫn nhìn rõ và an toàn. Di chuyển chậm, giữ khoảng cách với cống, dây điện và vật kim loại.
Nếu không có lối rút an toàn, hãy tìm điểm cao, ổn định ở gần nhất và gọi hỗ trợ. Không cố bơi hoặc bước qua dòng chảy để rút ngắn quãng đường.
Ở khu vực chân đồi hoặc ven taluy, tiếng động bất thường, đất đá rơi, vết nứt mới hay nước đục tràn từ sườn dốc có thể báo hiệu nguy cơ. Khi đó, cần tránh xa khu vực và tham khảo thêm các dấu hiệu sạt lở đất cần nhận biết.
Đi xe máy qua đường ngập: khi nào phải quay lại?
Xe máy dễ mất thăng bằng khi bánh xe gặp ổ gà, dòng chảy ngang hoặc vật cản chìm dưới nước. Người lái cũng không có khoang bảo vệ nếu xe đổ.
Phải quay lại hoặc tìm tuyến khác khi
- Không nhìn rõ mặt đường và ranh giới phần đường.
- Nước có dòng chảy hoặc tạo sóng mạnh do phương tiện khác.
- Có xe máy phía trước chết máy, ngã hoặc phải dắt bộ.
- Đoạn ngập nằm gần cống, kênh, hầm chui hoặc cầu tràn.
- Mưa chưa giảm và mực nước có dấu hiệu tăng.
- Không có khoảng trống để quay đầu, dừng xe hoặc thoát khỏi dòng phương tiện.
Không nên tăng ga lao qua, bám sát ô tô lớn hoặc chạy song song với xe khác. Sóng nước từ ô tô có thể làm xe máy mất thăng bằng, còn việc đi sát khiến người lái không đủ không gian xử lý khi phương tiện phía trước dừng đột ngột.
Nếu xe máy đã chết máy
Tắt khóa điện và không liên tục đề máy. Chỉ dắt xe khi khu vực không có dòng chảy nguy hiểm, nhìn rõ chỗ đặt chân và có lối ra gần, chắc chắn. Nếu các điều kiện này không đáp ứng, hãy bỏ việc di chuyển xe, đến vị trí cao an toàn nếu có thể và gọi hỗ trợ.
Với xe máy điện, không chạm vào dây dẫn, đầu nối hoặc bộ phận điện có dấu hiệu hư hỏng. Xe bị ngập cần được kiểm tra bởi đơn vị sửa chữa phù hợp trước khi sử dụng lại.
Ô tô gặp đường ngập nên xử lý thế nào?
Khi chưa đi vào đoạn ngập
Lựa chọn an toàn nhất là quay đầu hoặc tìm đường khác nếu không xác định được tình trạng phía trước. Không dựa vào xe gầm cao, xe tải hoặc ô tô khác để suy đoán rằng xe của mình có thể vượt qua, vì cấu tạo và tình trạng kỹ thuật của từng xe khác nhau.
Không đi vào đoạn ngập khi:
- Nước đang chảy hoặc dâng.
- Không thấy mặt đường hay điểm kết thúc vùng ngập.
- Có phương tiện chết máy phía trước.
- Đường bị phong tỏa hoặc lực lượng chức năng yêu cầu dừng.
- Tuyến đi qua hầm chui, cầu tràn, vùng thấp hoặc nơi có nguy cơ sạt lở.
Khi ô tô đã ở giữa vùng ngập
Giữ bình tĩnh và quan sát xem xe có còn ổn định hay không. Nếu động cơ tắt, không cố khởi động lại. Bật tín hiệu cảnh báo nếu hệ thống còn hoạt động và việc sử dụng không làm trì hoãn thoát hiểm.
Nếu xe đứng ổn định nhưng bên ngoài có dòng nước mạnh hoặc không nhìn rõ nơi đặt chân, không tự ý bước xuống nước. Hãy liên hệ cứu hộ và làm theo hướng dẫn tại hiện trường.
Nếu nước tiếp tục tràn vào khoang xe, xe bắt đầu nổi hoặc dịch chuyển, cần ưu tiên thoát thân. Chỉ rời xe khi có lối đến vị trí cao, ổn định mà không phải bước vào dòng chảy nguy hiểm. Nếu không có lối như vậy, tìm vị trí cao nhất có thể trên xe, phát tín hiệu và chờ lực lượng cứu hộ. Không quay lại xe để lấy hành lý.
Xe chết máy giữa đường ngập phải làm gì?
Khi xe chết máy giữa đường ngập, thứ tự ưu tiên là con người, liên lạc, cảnh báo vị trí và cứu phương tiện sau.
Việc nên làm
- Không khởi động lại động cơ. Việc cố đề máy có thể làm hư hỏng nghiêm trọng hơn nếu nước đã lọt vào các bộ phận của xe.
- Đánh giá nguy cơ tức thời. Quan sát tốc độ nước, mức nước có tăng không, xe có rung lắc hoặc dịch chuyển không và có dây điện gần đó không.
- Xác định lối thoát. Chỉ ra khỏi xe hoặc dắt xe nếu có lối đi rõ ràng, nền đường ổn định và không có dòng chảy nguy hiểm.
- Gọi hỗ trợ. Gửi định vị hoặc mô tả mốc gần nhất, hướng di chuyển, loại phương tiện, số người mắc kẹt và tình trạng nước.
- Tiết kiệm pin điện thoại. Hạn chế cuộc gọi không cần thiết và duy trì liên lạc với lực lượng hỗ trợ.
- Kiểm tra xe trước khi dùng lại. Sau khi được đưa khỏi vùng ngập, không tự vận hành xe nếu chưa đánh giá tình trạng động cơ, phanh và hệ thống điện.
Việc không nên làm
- Không đứng phía hạ lưu hoặc nơi dòng nước có thể đẩy xe về phía bạn.
- Không nhờ nhiều người xuống nước đẩy xe khi chưa đánh giá nền đường và dòng chảy.
- Không mở nắp máy, tháo bộ phận điện hoặc sửa xe ngay trong vùng ngập.
- Không mạo hiểm chụp ảnh, quay video hoặc lấy tài sản khi nước đang dâng.
- Không tiếp tục hành trình chỉ vì động cơ khởi động lại được; các bộ phận khác vẫn có thể bị ảnh hưởng.
Chuẩn bị để đi lại an toàn trong mùa mưa ngập
Trước khi ra đường trong ngày có mưa lớn, nên kiểm tra thông tin thời tiết, cảnh báo của cơ quan chức năng và tình trạng các tuyến thường xuyên ngập. Sạc điện thoại, lưu thông tin liên hệ cần thiết và chủ động chọn lộ trình tránh hầm chui, cầu tràn hoặc vùng trũng.
Gia đình có người đi làm, học sinh, người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ nên thống nhất trước điểm liên lạc và phương án về nhà khi tuyến quen thuộc bị ngập. Một checklist chuẩn bị trước mùa mưa bão sẽ giúp sắp xếp vật dụng, thông tin liên lạc và kế hoạch ứng phó từ sớm.
Cần nhớ rằng đường quen vẫn có thể trở nên nguy hiểm sau mưa lớn do nắp cống bật, mặt đường sụt, cây đổ hoặc nước từ nơi khác đổ về. Khi còn phân vân có nên đi xe qua đường ngập hay không, hãy ưu tiên quay lại, tìm tuyến khác hoặc chờ hướng dẫn của lực lượng chức năng thay vì thử vượt qua.
