Giữ ấm nhà khi trời rét không đồng nghĩa với đóng kín mọi cửa hoặc bật thiết bị sưởi liên tục. Cách phù hợp hơn là hạn chế gió lùa, giảm thất thoát nhiệt qua cửa và sàn, tận dụng nhiệt tự nhiên, đồng thời duy trì thông gió để kiểm soát độ ẩm và chất lượng không khí.
Trước khi chuẩn bị nhà ở, nên theo dõi dự báo và hiểu cách đọc thông tin không khí lạnh tăng cường. Điều này giúp gia đình chủ động kiểm tra cửa, thiết bị điện và đồ dùng giữ ấm trước khi nhiệt độ giảm sâu.
Nguyên tắc giữ ấm nhà khi trời rét
Một kế hoạch giữ ấm hiệu quả nên thực hiện theo thứ tự sau:
- Chặn các luồng gió lạnh không chủ ý tại khe cửa, cửa sổ và vị trí tiếp giáp giữa tường với khung cửa.
- Giữ nhiệt trong khu vực đang sử dụng, thay vì cố sưởi toàn bộ ngôi nhà.
- Hạn chế cảm giác lạnh từ sàn, nhất là sàn gạch hoặc khu vực tầng trệt.
- Tận dụng ánh nắng ban ngày nếu điều kiện thời tiết cho phép.
- Thông gió có kiểm soát, không bịt kín lỗ thông khí hoặc đường thoát khí của thiết bị.
- Chỉ sử dụng thiết bị sưởi đúng công năng, theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền thường nhạy cảm hơn với thời tiết lạnh. Ngoài việc cải thiện không gian sống, gia đình nên chú ý quần áo, vận động, ăn uống và các biện pháp bảo vệ sức khỏe khi thời tiết thay đổi.
Giảm thất thoát nhiệt qua cửa và khe hở
Kiểm tra nơi gió lạnh lọt vào
Có thể dùng tay hoặc một mảnh giấy mỏng để nhận biết luồng gió quanh mép cửa. Không dùng nến, bật lửa hay bất kỳ ngọn lửa nào để dò khe hở vì có nguy cơ gây cháy.
Những vị trí nên kiểm tra gồm:
- Mép cửa sổ và cửa ra vào.
- Khe dưới cánh cửa.
- Chỗ tiếp giáp giữa khung cửa với tường.
- Cửa thông ra ban công, sân sau hoặc hành lang.
- Khe quanh đường ống và dây dẫn xuyên tường.
- Cửa lên mái hoặc khu vực ít sử dụng.
Xử lý khe cửa đúng cách
Với khe nhỏ, có thể dùng gioăng cao su, dải chặn gió hoặc vật liệu trám phù hợp với loại cửa. Khe dưới cửa có thể lắp thanh chắn hoặc dùng dụng cụ chặn gió có thể tháo rời. Nếu đang thuê nhà, nên ưu tiên giải pháp không làm hỏng bề mặt và trao đổi với chủ nhà trước khi sửa chữa cố định.
Không bịt các ô thông gió được thiết kế sẵn, đường cấp khí cho thiết bị đốt nhiên liệu, ống khói hoặc lối thoát hiểm. Việc làm kín sai vị trí có thể khiến khí thải tích tụ trong phòng.
Sử dụng rèm và ánh nắng
Khi có nắng, mở rèm ở phía đón nắng để ánh sáng làm ấm bề mặt trong phòng. Khi trời tối hoặc phía ngoài lạnh hơn, đóng rèm để giảm trao đổi nhiệt qua kính.
Rèm không được chạm vào máy sưởi, bếp, bóng đèn tỏa nhiệt hoặc nguồn lửa. Nếu cửa sổ bị đọng nước, cần lau khô và xem lại cách thông gió thay vì tiếp tục che kín hoàn toàn.
Cách giữ ấm sàn và từng khu vực trong nhà
Sàn gạch, đá hoặc bê tông thường tạo cảm giác lạnh rõ rệt. Có thể đặt thảm tại khu vực sinh hoạt, cạnh giường hoặc nơi trẻ ngồi chơi. Thảm cần khô, có lớp chống trượt và không cản lối đi.
Không trải thảm sát thiết bị sưởi, bếp hoặc ổ cắm có dấu hiệu quá nhiệt. Nếu sử dụng chăn điện, đệm điện hoặc thảm sưởi, phải kiểm tra dây dẫn, dùng đúng hướng dẫn và không gấp, đè vật nặng hay để sản phẩm bị ướt.
Nếu sàn thường xuyên ẩm, không nên mặc định đó chỉ là hơi nước do thời tiết. Cần phân biệt sàn đổ mồ hôi do nồm, thấm hay rò rỉ để xử lý đúng nguyên nhân. Thảm đặt trên nền ẩm có thể giữ nước, gây mùi và làm tăng nguy cơ trơn trượt.
Để giữ nhiệt tập trung:
- Đóng cửa các phòng không sử dụng nhưng không che lấp lỗ thông gió bắt buộc.
- Ưu tiên sinh hoạt trong phòng ít gió lùa, có cửa đóng kín và nhận được ánh nắng.
- Kê giường, bàn làm việc hoặc chỗ ngồi tránh sát cửa ra vào và cửa kính lạnh.
- Dùng chăn, tất, áo nhiều lớp trước khi tăng công suất sưởi.
- Giữ lối thoát khỏi phòng luôn thông thoáng.
Thông gió khi trời lạnh như thế nào?
Thông gió khi trời lạnh vẫn cần thiết vì hơi ẩm từ việc nấu ăn, tắm, phơi quần áo và hô hấp có thể tích tụ trong nhà. Không gian quá kín cũng làm tăng nồng độ chất ô nhiễm từ khói, sản phẩm đốt, hóa chất gia dụng hoặc thiết bị có động cơ.
Thông gió ngắn nhưng chủ động
Khi chất lượng không khí ngoài trời phù hợp, có thể mở cửa ở các phía khác nhau để tạo luồng trao đổi không khí trong thời gian ngắn, sau đó đóng lại. Cách này thường phù hợp hơn việc hé một cửa liên tục khiến bề mặt và đồ đạc bị lạnh lâu.
Nên ưu tiên thông gió:
- Sau khi nấu ăn hoặc tắm.
- Khi trong phòng có mùi bí, mùi khói hoặc độ ẩm cao.
- Khi cửa kính xuất hiện nhiều nước ngưng tụ.
- Sau khi sử dụng chất tẩy rửa hoặc sản phẩm có mùi mạnh.
- Trước và sau khi có nhiều người cùng ở trong một phòng.
Nếu ngoài trời đang có khói, bụi hoặc gió mạnh thổi trực tiếp vào nhà, cần điều chỉnh thời điểm và hướng mở cửa. Quạt hút ở bếp hoặc phòng tắm có thể hỗ trợ đưa hơi ẩm ra ngoài nếu hệ thống được lắp đặt và bảo trì đúng cách.
Không đánh đổi thông gió để giữ nhiệt
Không che kín miệng hút, cửa cấp khí, ống khói hoặc đường thoát khí của bình nước nóng và thiết bị đốt nhiên liệu. Quạt hút bếp cũng không phải lúc nào có thể thay thế cho hệ thống thoát khí chuyên dụng của thiết bị.
Nếu không chắc một ô thoáng có liên quan đến thiết bị đốt hay không, không nên tự ý bịt lại. Hãy nhờ kỹ thuật viên có chuyên môn kiểm tra.
Sử dụng thiết bị sưởi ấm trong nhà an toàn
Phòng nguy cơ cháy
Đặt máy sưởi trên bề mặt chắc chắn, bằng phẳng và tránh xa rèm, chăn, quần áo, giấy, đồ gỗ cùng các vật dễ cháy khác. Không dùng máy sưởi để hong quần áo và không đặt thiết bị tại nơi trẻ nhỏ hoặc vật nuôi dễ va chạm.
Không để thiết bị sưởi di động hoạt động mà không có người giám sát. Tắt thiết bị khi rời phòng hoặc trước khi ngủ, trừ khi sản phẩm được thiết kế rõ ràng cho mục đích đó và đang được sử dụng đúng hướng dẫn.
Gia đình nên bảo đảm lối thoát không bị đồ đạc cản trở. Nếu xảy ra cháy, ưu tiên đưa mọi người ra khỏi khu vực nguy hiểm và gọi lực lượng cứu hỏa; không quay lại lấy tài sản.
Phòng điện giật và quá tải điện
Trước khi sử dụng, kiểm tra phích cắm, dây điện và vỏ thiết bị. Ngừng dùng nếu dây bị nứt, phích cắm lỏng, có mùi khét, tia lửa, tiếng kêu bất thường hoặc ổ cắm nóng lên.
Máy sưởi công suất lớn nên được cắm theo đúng yêu cầu của nhà sản xuất. Không tự ý nối nhiều thiết bị sưởi vào cùng ổ chia, không dùng dây nối không phù hợp và không luồn dây dưới thảm. Tay phải khô khi cắm, rút hoặc điều khiển thiết bị điện.
Không đặt máy sưởi điện ở khu vực có nước bắn như cạnh bồn tắm, vòi sen hoặc chậu rửa, trừ khi thiết bị và vị trí lắp đặt được thiết kế cho môi trường đó. Khi có sự cố điện, không dùng nước để dập lửa trên thiết bị đang mang điện.
Cảnh báo khí độc khi đốt nhiên liệu trong phòng kín
Đốt than, củi, xăng, dầu hoặc các nhiên liệu khác trong phòng kín có thể sinh ra khí carbon monoxide và các chất ô nhiễm nguy hiểm. Carbon monoxide không thể được nhận biết đáng tin cậy bằng mắt hoặc mùi, vì vậy không được chờ đến khi thấy khói hay mùi lạ mới xử lý.
Không dùng bếp than, lò nướng ngoài trời, máy phát điện hoặc động cơ đốt nhiên liệu để sưởi trong phòng, lều, gara hay không gian kín. Không đặt máy phát điện gần cửa ra vào, cửa sổ hoặc cửa hút gió vì khí thải có thể đi ngược vào nhà.
Với thiết bị dùng gas hoặc nhiên liệu được thiết kế để dùng trong nhà:
- Chỉ sử dụng đúng mục đích và đúng hướng dẫn.
- Bảo đảm hệ thống cấp khí, ống khói và đường thoát khí hoạt động bình thường.
- Không tự sửa van, ống dẫn hoặc bộ phận đốt nếu không có chuyên môn.
- Ngừng sử dụng khi ngọn lửa, mùi, âm thanh hoặc hoạt động của thiết bị có dấu hiệu bất thường.
- Cân nhắc lắp thiết bị cảnh báo khói và carbon monoxide phù hợp, đồng thời kiểm tra theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, yếu sức, lú lẫn hoặc buồn ngủ bất thường trong phòng có thiết bị đốt có thể là dấu hiệu phơi nhiễm khí độc. Nếu nghi ngờ, hãy đưa mọi người ra nơi có không khí trong lành ngay khi có thể thực hiện an toàn, gọi hỗ trợ khẩn cấp và không quay lại cho đến khi khu vực được xác nhận an toàn. Không cố tìm nguồn rò rỉ nếu việc đó khiến bản thân phải ở lại trong không gian nguy hiểm.
Checklist giữ ấm nhà trước đợt rét
- Kiểm tra dự báo thời tiết và thời điểm không khí lạnh ảnh hưởng.
- Dò gió lùa bằng tay hoặc giấy mỏng, tuyệt đối không dùng ngọn lửa.
- Lắp gioăng và thanh chặn gió ở các khe không thuộc hệ thống thông khí.
- Kiểm tra rèm, thảm và đồ dễ cháy quanh khu vực sưởi.
- Lau khô sàn, xử lý nguồn ẩm và bố trí vật liệu chống trượt.
- Chọn một số phòng sinh hoạt chính để giữ ấm tập trung.
- Kiểm tra dây điện, phích cắm và tình trạng thiết bị sưởi.
- Không cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng ổ chia.
- Không dùng bếp than, máy phát điện hoặc thiết bị ngoài trời để sưởi trong nhà.
- Giữ nguyên các lỗ cấp khí và đường thoát khí bắt buộc.
- Thông gió chủ động sau khi nấu ăn, tắm hoặc khi phòng có dấu hiệu bí ẩm.
- Thống nhất với các thành viên cách tắt thiết bị và thoát ra ngoài khi có sự cố.
Cách giữ ấm phòng mùa đông hiệu quả là kết hợp nhiều biện pháp nhỏ thay vì chỉ phụ thuộc vào máy sưởi. Một ngôi nhà ít gió lùa, sàn khô, khu vực sinh hoạt được thu gọn và thông gió phù hợp sẽ dễ duy trì cảm giác ấm hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ cháy, điện giật và khí độc.
